OBAVEŠTENjE O POSTUPKU POKRETANjA ZAŠTITE SPECIJALNOG REZERVATA PRIRODE „VELIKI RZAV

Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10-ispravka, 14/16, 95/18-dr. zakon i 71/21) Ministarstvo zaštite životne sredine obaveštava javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja I (prve) kategorije, kao Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav”.

Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav” nalazi se između istočnog oboda planinskog masiva Zlatibora i zapadnog oboda Mučnja i Okruglice, od sela Močioci na jugu i Arilja na severu i zahvata delove teritorija opština Arilje, Ivanjica, Požega, Čajetina i Nova Varoš i grada Užice. Leži na području tektonske jedinice Unutrašnjih Dinarida zapadne Srbije. Na dužini toka Velikog Rzava od 66,6 km, u predloženim granicama zaštite je 50,7 km.

Dolina Velikog Rzava se izdvaja od sličnih predela u Srbiji visokim stepenom očuvanosti i raznolikosti prirodnih pojava i procesa. Zahvaljujući svojim hidrološkim, geomorfološkim i hidrogeološkim karakteristikama, kao i minimalnoj izloženosti antropogenom uticaju, područje SRP „Veliki Rzav” je značajan centar genske specijske i ekosistemske raznovrsnosti.

Cilj predloga zaštite je očuvanje utvrđenih temeljnih prirodnih vrednosti, zaštita voda od zagađivanja i nepovoljnih promena hidroloških režima, i očuvanje prirodnih objekata i pojava koji svojim geološkim, geomorfološkim i hidrografskim obeležjima predstavljaju istaknute i retke vrednosti geonasleđa.

Ukupna površina Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav” iznosi 4857,56 ha. Prema strukturi površina katastarskih opština (Opština Arilje – KO Severovo, KO Kruščica, KO Radoševo, KO Đedovac, KO Visoka i KO Bjeluša; Opština Ivanjica – KO Močioci, KO Preseka i KO Brezova; Opština Požega – KO Roge i KO Svračkovo; Opština Nova Varoš – KO Bela Reka; Opština Čajetina – KO Željine; Grad Užice – KO Ravni, KO Skršuti i KO Drežnik) po vlasništvu,  površine u zaštićenom području su u državnoj (26,4%), privatnoj (70,65%), javnoj (2,93%), društvenoj (0,02%) i mešovitoj (0,005%) svojini. Na području Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav” ustanovljavaju se režimi zaštite II (drugog) i III (trećeg) stepena.

U skladu sa postupkom vrednovanja, utvrđenim Pravilnikom o kriterijumima vrednovanja i postupku kategorizacije zaštićenih područja („Službeni glasnik RS”, broj 97/15), Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav” ispunjava uslov za proglašenje zaštićenog područja I kategorije – zaštićeno područje međunarodnog, nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.

Specijalni rezervat prirode „Veliki Rzav” može se smatrati potencijalnim Natura 2000 područjem. U skladu sa Direktivom o staništima (Direktiva o očuvanju prirodnih staništa i divljih biljnih i životinjskih vrsta – The Habitats Directive, odnosno Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora) na teritoriji zaštićenog područja predložena su tri Područja od značaja za zajednicu (pSCIs - Sites of Community Importance), i to „Veliki Rzav” – tok reke s obalom, „Bela zemlja” – u okviru lokaliteta „Orlovača” i „Mučanj–Rzav”.

Zavod za zaštitu prirode Srbije dostavio je 13. februara 2026. godine, korigovanu Studiju zaštite Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav” Ministarstvu zaštite životne sredine, kao nadležnom organu.

Danom postavljanja ovog obaveštenja na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja, shodno članu 42. stav 7. Zakona o zaštiti prirode, čime prestaje da važi Obaveštenje o postupku pokretanja zaštite Specijalnog rezervata prirode „Veliki Rzav”, objavljeno na veb prezentaciji Ministarstva zaštite životne sredine 9. avgusta 2024. godine.

Izvod iz Studije zaštite možete preuzeti OVDE.